Od 18 marca 2026 r. obowiązują nowe przepisy dotyczące zdrowia zwierząt, które nakładają na ich posiadaczy dodatkowe obowiązki administracyjne. Agencja Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa przypomina, że czas na ich realizację upływa 18 czerwca 2026 r. Zmiany koncentrują się na konieczności rejestracji zakładów oraz aktualizacji danych w rejestrach prowadzonych przez organy weterynaryjne. Ma to zapewnić lepszy nadzór nad utrzymywaniem zwierząt i prowadzeniem działalności z nimi związanej.
Spis treści
Kogo dotyczą nowe przepisy?
Nowe regulacje obejmują szeroki krąg podmiotów związanych z utrzymywaniem zwierząt. W pierwszej kolejności dotyczą posiadaczy zwierząt podlegających rejestracji w systemie IRZplus, a więc m.in. bydła, owiec, kóz, świń, koniowatych, drobiu, a także jeleniowatych i wielbłądowatych. Obowiązki rozciągają się również na posiadaczy pszczół.
Przepisy obejmują także przedsiębiorców prowadzących działalność związaną ze zwierzętami oraz osoby utrzymujące je na własne potrzeby, jeżeli chodzi o określone gatunki, w szczególności zwierzęta kopytne, drób i pszczoły. Ustawodawca przyjął szerokie ujęcie, które ma objąć zarówno działalność profesjonalną, jak i mniejsze hodowle prowadzone na użytek własny.
Wyłączenia mają charakter ograniczony. Obowiązek nie dotyczy właścicieli zwierząt domowych towarzyszących, takich jak psy czy koty, a także zakładów leczniczych dla zwierząt. W pozostałym zakresie przepisy znajdują zastosowanie.
Obowiązki rejestracyjne i Weterynaryjny Numer Identyfikacyjny (WNI)
Centralnym elementem nowych regulacji jest obowiązek posiadania Weterynaryjnego Numeru Identyfikacyjnego (WNI), który służy identyfikacji podmiotów utrzymujących zwierzęta lub prowadzących działalność z nimi związaną.
W przypadku nowych działalności konieczne jest wystąpienie do Powiatowego Inspektoratu Weterynarii o nadanie tego numeru jeszcze przed dokonaniem rejestracji w Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa. Powiatowy Lekarz Weterynarii ma na wydanie WNI 30 dni.
Podmioty, które już posiadają Weterynaryjny Numer Identyfikacyjny, również zostały objęte nowymi obowiązkami. Muszą one zwrócić się do właściwego Powiatowego Inspektoratu Weterynarii w celu jego weryfikacji, a w razie potrzeby także aktualizacji danych. Chodzi o sprawdzenie, czy dotychczasowe informacje są kompletne i zgodne z aktualnym stanem faktycznym.
Szczególna sytuacja dotyczy posiadaczy zwierząt kopytnych, którzy wcześniej byli zarejestrowani w ARiMR, ale nie podlegali obowiązkowi rejestracji w systemie weterynaryjnym. W ich przypadku konieczne jest uzyskanie WNI po raz pierwszy. Oznacza to, że część hodowców musi przejść pełną procedurę rejestracyjną, mimo wcześniejszego funkcjonowania w systemach ewidencyjnych.
Procedura aktualizacji danych i rola systemu IRZplus
Po uzyskaniu lub zweryfikowaniu Weterynaryjnego Numeru Identyfikacyjnego kolejnym krokiem jest rejestracja działalności, lub aktualizacja danych za pośrednictwem systemu IRZplus. To narzędzie teleinformatyczne, które służy do ewidencjonowania zwierząt i działalności z nimi związanej, a jego znaczenie w praktyce systematycznie rośnie. Z punktu widzenia obowiązków ustawowych istotne jest zachowanie właściwej kolejności działań. Najpierw uzyskanie lub potwierdzenie WNI, a dopiero następnie dokonanie wpisu lub aktualizacji w IRZplus. Niedochowanie tej sekwencji może prowadzić do nieprawidłowości formalnych. Termin na wykonanie wszystkich czynności upływa 18 czerwca 2026 roku.
Skutki niedopełnienia obowiązków i znaczenie zmian dla hodowców
Niedopełnienie nowych obowiązków może prowadzić do konsekwencji administracyjnych, w tym problemów z legalnym prowadzeniem działalności związanej z utrzymywaniem zwierząt. Brak rejestracji lub nieaktualne dane w rejestrach mogą utrudniać korzystanie z systemów wsparcia, a także prowadzić do interwencji organów weterynaryjnych. W praktyce oznacza to konieczność traktowania nowych regulacji nie jako formalności, lecz jako elementu warunkującego dalsze funkcjonowanie gospodarstwa lub działalności.
Wprowadzone przepisy mają na celu uporządkowanie systemu identyfikacji i nadzoru nad zwierzętami, przekładające się na bezpieczeństwo sanitarne oraz możliwość szybkiego reagowania w sytuacjach zagrożeń epizootycznych. Dla hodowców oznacza to większą przejrzystość obowiązków, ale jednocześnie konieczność dostosowania się do bardziej sformalizowanych procedur.
Nowe regulacje nakładają na posiadaczy zwierząt konkretne obowiązki, które należy zrealizować do 18 czerwca 2026 roku. W zależności od sytuacji prawnej może to oznaczać konieczność uzyskania Weterynaryjnego Numeru Identyfikacyjnego, jego weryfikację lub uzupełnienie danych, a następnie dokonanie rejestracji albo aktualizacji informacji w systemie IRZplus. Zachowanie właściwej kolejności działań oraz dotrzymanie terminu ma znaczenie dla uniknięcia problemów formalnych. Nowe przepisy wpisują się w szerszy system nadzoru nad zdrowiem zwierząt, wzmacniając kontrolę i odpowiedzialność podmiotów prowadzących działalność w tym obszarze.
