Minister Rolnictwa i Rozwoju Wsi podjął decyzję o zwiększeniu puli środków przeznaczonych na inwestycje wspierające transformację sektora rolnego w kierunku nowoczesnych technologii. Dodatkowe fundusze z Krajowego Planu Odbudowy i Zwiększania Odporności (KPO) zostały przekazane na działania związane z dywersyfikacją i skracaniem łańcucha dostaw produktów rolnych oraz z budowaniem odporności podmiotów zaangażowanych w ten proces. Skorzystają z nich przede wszystkim szkoły rolnicze oraz jednostki doradztwa rolniczego, które odgrywają istotną rolę w popularyzacji tzw. rolnictwa 4.0.
Spis treści
Kontekst prawny i finansowy programu wsparcia w ramach KPO
Rolnictwo precyzyjne, automatyzacja procesów produkcji, analiza danych w czasie rzeczywistym czy zastosowanie sztucznej inteligencji w gospodarstwach to niektóre z elementów transformacji cyfrowej, które mają realne znaczenie dla konkurencyjności polskiego rolnictwa. Jednak aby te rozwiązania mogły być skutecznie wdrażane, niezbędne jest przygotowanie odpowiedniego zaplecza edukacyjnego i szkoleniowego. Właśnie ten cel przyświeca opisywanym zmianom w finansowaniu działań inwestycyjnych w ramach KPO.
Decyzja o zwiększeniu środków finansowych ma charakter organizacyjny, ale także prawny. Zmiany w budżecie programów operacyjnych realizowanych w ramach KPO wymagają zgodności z przepisami krajowymi oraz unijnymi regulacjami dotyczącymi pomocy publicznej i zasad wydatkowania środków pochodzących z funduszy europejskich. Oznacza to, że każda zmiana limitu wsparcia musi uwzględniać ramy prawne wynikające z ustawy wdrożeniowej dotyczącej KPO, a także z przepisów sektorowych obowiązujących w zakresie rolnictwa i edukacji.
Zwiększone środki dla szkół rolniczych. Inwestycje w przyszłość kadry rolniczej
W ramach zakończonego naboru prowadzonego od 29 kwietnia do 13 maja 2025 r. szkoły rolnicze mogły ubiegać się o wsparcie na inwestycje związane z edukacją w zakresie rolnictwa 4.0. Początkowo budżet przeznaczony na ten cel wynosił 80,41 mln zł. Zgodnie z najnowszą decyzją ministra rolnictwa kwota ta została zwiększona o 30,11 mln zł, a to daje łączną pulę 110,52 mln zł. Wzrost limitu finansowania oznacza większe możliwości dla placówek edukacyjnych prowadzonych przez Ministerstwo Rolnictwa i Rozwoju Wsi.
W praktyce szkoły zyskają możliwość zakupu nowoczesnego sprzętu rolniczego, technologii cyfrowych wykorzystywanych w gospodarstwach oraz modernizacji bazy lokalowej. Inwestycje te mają istotne znaczenie dla jakości kształcenia, a tym samym dla przygotowania przyszłych rolników do korzystania z rozwiązań z zakresu automatyki, precyzyjnego nawożenia czy systemów zarządzania gospodarstwem. Przekłada się to na zdolność młodych absolwentów do funkcjonowania w realiach współczesnego rynku rolnego.
Pod względem prawnym zwiększenie środków wymagało zmiany planu finansowego działania realizowanego w ramach KPO. Należy podkreślić, że szkoły rolnicze, jako jednostki podległe resortowi rolnictwa, korzystają z odrębnych zasad finansowania inwestycji publicznych. Procedura udzielania wsparcia została dostosowana do przepisów ustawy o finansach publicznych oraz regulacji dotyczących wydatkowania środków europejskich, w tym zasady racjonalności i przejrzystości. Ostateczne przyznanie środków odbywa się na podstawie umowy o dofinansowanie zawieranej z Agencją Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa.
Nowe możliwości dla doradztwa rolniczego
Od 9 do 30 czerwca 2025 r. trwał natomiast nabór wniosków o dofinansowanie składanych przez jednostki doradztwa rolniczego. Instytucje te pełnią istotną funkcję w zakresie transferu wiedzy i technologii między środowiskiem naukowym a praktyką rolniczą. Początkowo przewidziano na ten cel 20,43 mln zł, jednak limit zwiększono o kolejne 11,07 mln zł. Pozwoliło to rozszerzyć zakres wsparcia.
Jednostki doradcze będą mogły wykorzystać przyznane środki na modernizację zaplecza dydaktycznego i demonstracyjnego, w tym zakup urządzeń oraz oprogramowania służącego prowadzeniu szkoleń z zakresu technologii cyfrowych w rolnictwie. Tego rodzaju inwestycje podnoszą kompetencje doradców, ale także umożliwiają rolnikom zdobywanie praktycznej wiedzy dotyczącej np. monitoringu upraw, automatyzacji zbiorów czy wykorzystania danych satelitarnych. W aspekcie formalnym podmioty doradcze, które przystąpiły do programu, musiały wykazać zgodność swoich projektów z celami KPO oraz przedstawić szczegółowy plan wykorzystania środków. Cały proces odbywa się na podstawie zasady naboru konkurencyjnego i jest nadzorowany przez ARiMR. Inwestycje realizowane przez te podmioty są nieodpłatne dla rolników. Zwiększa to dostępność nowoczesnych narzędzi i praktyk w gospodarstwach rodzinnych i towarowych.
Zwiększenie środków na inwestycje w edukację i doradztwo rolnicze z funduszy KPO to krok w stronę praktycznego wdrażania rolnictwa 4.0 w Polsce. Nowoczesne zaplecze dydaktyczne i demonstracyjne umożliwia lepsze przygotowanie przyszłych rolników i doradców do korzystania z technologii cyfrowych w gospodarstwach. Działania te są zgodne z krajowymi i unijnymi regulacjami dotyczącymi finansowania publicznego i mogą realnie wpłynąć na wzrost konkurencyjności oraz odporności sektora rolnego.
