Ministerstwo Rolnictwa upraszcza zasady wsparcia na inwestycje w silosy

Ministerstwo Rolnictwa i Rozwoju Wsi zapowiedziało zmiany dotyczące zasad przyznawania wsparcia na inwestycje w silosy na paszę oraz zboże przeznaczone na paszę. Nowe rozwiązania mają uprościć procedury związane z ubieganiem się o pomoc w ramach interwencji I 10.3 „Inwestycje zapobiegające rozprzestrzenianiu się ASF” realizowanej w Planie Strategicznym dla Wspólnej Polityki Rolnej na lata 2023–2027. Resort chce odejść od dotychczasowego systemu refundacji rzeczywiście poniesionych kosztów i zastąpić go uproszczonym mechanizmem kosztów jednostkowych. Zmiany mają przyspieszyć ocenę wniosków oraz ograniczyć liczbę formalności po stronie rolników.

Koniec części obowiązków formalnych przy składaniu wniosków

Jednym z najważniejszych elementów projektowanych zmian jest ograniczenie obowiązków dokumentacyjnych związanych z ubieganiem się o wsparcie. Ministerstwo zapowiada rezygnację z konieczności przedstawiania ofert od potencjalnych wykonawców już na etapie składania wniosku o przyznanie pomocy. Zmiany obejmą także odejście od weryfikacji zasadności wyposażenia silosu oraz brak obowiązku dostarczania faktur przy składaniu wniosków o płatność. Oznacza to uproszczenie procedur zarówno dla rolników, jak i dla administracji odpowiedzialnej za ocenę dokumentacji.

Resort rolnictwa wskazuje, że dotychczasowy model oparty na refundacji kosztów rzeczywiście poniesionych był czasochłonny i generował wiele obowiązków formalnych. W ocenie ministerstwa nowy system ma pozwolić szybciej ustalać wysokość wsparcia oraz ograniczyć liczbę sporów dotyczących kwalifikowalności wydatków. Zmiany zostały pozytywnie zaopiniowane przez Komitet Monitorujący Plan Strategiczny dla Wspólnej Polityki Rolnej na lata 2023–2027. Obecnie procedowana jest trzecia zmiana wytycznych szczegółowych dotyczących interwencji związanej z zapobieganiem rozprzestrzeniania się ASF.

Nowy system kosztów jednostkowych i sposób wyliczania wsparcia

Projektowane zmiany przewidują wprowadzenie systemu kosztów jednostkowych przy ustalaniu wysokości pomocy na zakup i posadowienie silosów. Oznacza to odejście od rozliczania rzeczywistych wydatków ponoszonych przez rolników na rzecz z góry określonych stawek przypisanych do rodzaju inwestycji oraz pojemności silosu.

Wysokość wsparcia będzie zależała przede wszystkim od ładowności silosu wyrażonej w tonach oraz od tego, czy inwestycja obejmuje konstrukcję z płytą fundamentową, czy bez niej. Dla silosów bez płyty fundamentowej przewidziano stawki od 1570 zł za tonę dla najmniejszych obiektów do 630 zł za tonę przy największych konstrukcjach. W przypadku silosów z płytą fundamentową stawki mają wynosić od 1930 zł do 990 zł za tonę.

Ministerstwo podkreśla, że zastosowanie kosztów jednostkowych ma zapewnić większą przewidywalność systemu. Rolnik jeszcze przed rozpoczęciem inwestycji będzie mógł oszacować wysokość możliwego wsparcia bez konieczności analizowania ofert wykonawców i późniejszego szczegółowego rozliczania wszystkich kosztów.

Nowy mechanizm ma także ograniczyć różnice w wysokości wsparcia dla podobnych inwestycji realizowanych w różnych regionach kraju. Resort wskazuje, że jednolite stawki mają poprawić przejrzystość programu i uprościć ocenę składanych wniosków.

Jakie korzyści mają przynieść zmiany dla rolników?

Ministerstwo Rolnictwa argumentuje, że uproszczenie zasad przyznawania wsparcia ma przede wszystkim ograniczyć obciążenia administracyjne po stronie rolników. Rezygnacja z części dokumentów i uproszczony sposób rozliczania inwestycji mają skrócić czas przygotowania wniosków oraz przyspieszyć procedurę przyznawania pomocy. Znaczenie ma również możliwość wcześniejszego określenia wysokości wsparcia. W praktyce rolnik planujący inwestycję będzie mógł łatwiej ocenić opłacalność przedsięwzięcia i zaplanować finansowanie zakupu silosu jeszcze przed rozpoczęciem realizacji projektu. Resort zwraca także uwagę, że uproszczenie procedur może zwiększyć zainteresowanie programem wśród producentów trzody chlewnej. Inwestycje w silosy na paszę i zboże mają bowiem stanowić element działań ograniczających ryzyko rozprzestrzeniania się ASF poprzez poprawę warunków przechowywania pasz w gospodarstwach.

Terminy naboru i konsultacje projektu wytycznych

Zmienione zasady mają obowiązywać przy planowanym naborze wniosków, który odbędzie się od 2 września do 1 października 2026 r. Oznacza to, że rolnicy zainteresowani uzyskaniem wsparcia na inwestycje w silosy powinni już teraz zapoznać się z projektowanymi wytycznymi i przygotować się do nowego sposobu rozliczania pomocy.

Ministerstwo Rolnictwa udostępniło projekt zmian do publicznego opiniowania. Uwagi do dokumentu można zgłaszać drogą elektroniczną w terminie 14 dni od dnia publikacji projektu na stronie resortu. Procedura konsultacyjna ma umożliwić ocenę proponowanych rozwiązań jeszcze przed ich ostatecznym wdrożeniem. Część szczegółowych zasad może jeszcze ulec zmianie. Kierunek reformy pozostaje jednak wyraźny. Administracja chce stopniowo odchodzić od rozbudowanych procedur związanych z refundacją rzeczywistych kosztów na rzecz prostszych mechanizmów opartych na stawkach ryczałtowych i kosztach jednostkowych.

Planowane zmiany dotyczące wsparcia na inwestycje w silosy pokazują, że administracja rolnicza coraz częściej stawia na uproszczenie procedur związanych z przyznawaniem pomocy publicznej. Odejście od szczegółowego rozliczania kosztów na rzecz systemu kosztów jednostkowych ma ograniczyć formalności, przyspieszyć ocenę wniosków i zwiększyć przewidywalność wysokości wsparcia dla rolników. Jednocześnie nowe rozwiązania wpisują się w działania związane z ograniczaniem ryzyka rozprzestrzeniania się ASF oraz poprawą warunków prowadzenia produkcji zwierzęcej. Dla wielu gospodarstw uproszczony system może oznaczać łatwiejszy dostęp do finansowania inwestycji i mniejsze obciążenia administracyjne przy ubieganiu się o pomoc.