Rekompensaty dla sadowników po przymrozkach – kto może liczyć na wsparcie?

W związku ze stratami wywołanymi przymrozkami wiosennymi, które wystąpiły między 1 kwietnia a 31 maja 2025 r., od 1 grudnia rozpoczął się nabór wniosków o rekompensaty dla producentów owoców, których uprawy ucierpiały w co najmniej 70 proc. Wsparcie ma charakter interwencyjny i obejmuje m.in. jabłonie, grusze, wiśnie, borówki i truskawki. Wnioski można składać wyłącznie elektronicznie za pośrednictwem Platformy Usług Elektronicznych ARiMR do 15 stycznia 2026 r. Już pierwszego dnia wpłynęło 1,8 tys. zgłoszeń, a to potwierdza skalę potrzeb wśród sadowników.

Kto może skorzystać z rekompensat?

Wsparcie skierowane jest do producentów owoców, którzy ponieśli straty spowodowane przymrozkami w okresie od 1 kwietnia do 31 maja 2025 r. Warunkiem uzyskania pomocy jest udokumentowanie strat w wysokości co najmniej 70 proc. w odniesieniu do danej uprawy. Przy ustalaniu tej wartości istotne znaczenie ma protokół oszacowania szkód, sporządzany przez właściwą komisję powołaną przez gminę. Dokument ten stanowi podstawę do oceny, czy rolnik spełnia kryteria przewidziane w programie.

Wśród kwalifikowanych upraw znajdują się owoce ziarnkowe i pestkowe, takie jak jabłonie, grusze, śliwy czy wiśnie, a także owoce jagodowe, w tym truskawki, borówki, maliny, poziomki i jeżyny. Pomoc obejmuje również mniej popularne uprawy, takie jak pigwa, winorośl czy arbuz Taki szeroki zakres pozwala objąć pomocą zróżnicowane typy gospodarstw sadowniczych.

Wysokość wsparcia zależna od skali szkód

Mechanizm pomocy oparty jest na trzystopniowej skali rekompensat. Zależnie od wysokości udokumentowanych strat, sadownik może otrzymać:

• 800 zł na 1 ha upraw – w przypadku szkód od 70 do poniżej 80 proc.,
• 1600 zł na 1 ha – gdy straty wynoszą co najmniej 80 proc., ale mniej niż 90 proc.,
• 2400 zł na 1 ha – przy stratach sięgających co najmniej 90 proc.

Stawki te obowiązują niezależnie od rodzaju uprawy. Upraszcza to mechanizm naliczania pomocy, ale może też nie w pełni oddawać zróżnicowanie kosztów produkcji w poszczególnych rodzajach sadownictwa. W praktyce oznacza to, że dwa różne gospodarstwa uprawiające np. jabłonie i borówki mogą otrzymać tę samą kwotę wsparcia na hektar, mimo odmiennych nakładów finansowych na prowadzenie plantacji.

Składanie wniosków możliwe wyłącznie online i w określonym terminie

Producenci ubiegający się o wsparcie muszą złożyć wniosek za pośrednictwem Platformy Usług Elektronicznych ARiMR. Nabór rozpoczął się 1 grudnia 2025 r. i potrwa do 15 stycznia 2026 r. Po tym terminie system nie będzie już przyjmować dokumentów.

Do formularza należy dołączyć:

• kopię protokołu oszacowania szkód,
• kopię umowy ubezpieczenia, jeżeli gospodarstwo było objęte ochroną.

Brak któregokolwiek z wymaganych załączników może skutkować pozostawieniem wniosku bez rozpoznania. Warto więc zadbać o kompletność dokumentacji jeszcze przed jej wysłaniem. Składanie wniosków wyłącznie drogą elektroniczną wymaga od rolników przynajmniej podstawowej znajomości obsługi platformy ARiMR, choć w wielu przypadkach pomocą służą doradcy rolniczy i biura powiatowe Agencji.

Program wsparcia jako rozwiązanie doraźne, ale potrzebne

Udzielana pomoc ma charakter interwencyjny i jest jednorazowym działaniem mającym złagodzić skutki wyjątkowo niekorzystnych warunków atmosferycznych, które dotknęły wielu producentów owoców. Chociaż wysokość wsparcia nie pokrywa pełnych strat poniesionych przez rolników, stanowi ważny element stabilizujący ich sytuację finansową. W szczególności dla mniejszych gospodarstw, które nie dysponują dużymi rezerwami kapitałowymi, rekompensata może przesądzić o możliwości kontynuowania działalności w kolejnych sezonach.

Z perspektywy systemowej, program ten podkreśla również wagę ubezpieczania upraw, choć pomoc przysługuje niezależnie od tego, czy gospodarstwo było objęte ochroną ubezpieczeniową. Jednocześnie wymaganie dołączenia kopii polisy (jeśli została zawarta) pozwala instytucjom państwowym lepiej monitorować skalę zabezpieczenia rolników przed ryzykiem pogodowym i może stanowić materiał wyjściowy do dalszych analiz w tym zakresie.

System wsparcia dla sadowników dotkniętych przymrozkami pokazuje, że państwo dysponuje narzędziami umożliwiającymi szybką reakcję na kryzysowe sytuacje w rolnictwie. Mechanizm przyznawania pomocy został oparty na obiektywnych kryteriach, a to zwiększa jego przejrzystość i przewidywalność. Jednocześnie skuteczność programu zależeć będzie od sprawnego rozpatrzenia wniosków przez ARiMR, ale też od realnej dostępności środków finansowych. Dla sadowników oznacza to konieczność działania w określonym czasie i z zachowaniem pełnej staranności w kompletowaniu dokumentów. Terminowe złożenie wniosku oraz właściwe udokumentowanie strat to warunek otrzymania wsparcia, które może złagodzić skutki wiosennych przymrozków i ułatwić przygotowania do kolejnego sezonu produkcyjnego.